Inhaltsverzeichnis
Runbook: Health Check
Durata: ~5 minuti
Ruolo: Operatore PKI
Frequenza: Giornaliera (consigliato: mattina)
Workflow
flowchart LR
subgraph CHECKS["VERIFICHE"]
C1[Disponibilità CA]
C2[Validità CRL]
C3[Stato OCSP]
C4[Certificati in scadenza]
C5[Spazio disco]
end
subgraph STATUS["STATO"]
S1{OK?}
S2[Dashboard]
end
subgraph ACTION["AZIONE"]
A1[Creare ticket]
A2[Escalation]
end
C1 --> S1
C2 --> S1
C3 --> S1
C4 --> S1
C5 --> S1
S1 -->|Sì| S2
S1 -->|No| A1
A1 -->|Critico| A2
style S1 fill:#fff3e0
style A2 fill:#ffebee
Verifica rapida (1 comando)
#!/bin/bash # pki-health-check.sh - Verifica PKI giornaliera echo "=== PKI Health Check $(date -Iseconds) ===" # 1. Verifica certificati CA echo -e "\n[1] Certificati CA:" for ca in /etc/pki/CA/ca-*.pem; do days=$(( ($(openssl x509 -enddate -noout -in "$ca" | cut -d= -f2 | date -f - +%s) - $(date +%s)) / 86400 )) status="OK" [ "$days" -lt 365 ] && status="AVVISO" [ "$days" -lt 90 ] && status="CRITICO" echo " $(basename $ca): $days giorni [$status]" done # 2. Validità CRL echo -e "\n[2] Stato CRL:" for crl in /var/www/pki/*.crl; do next=$(openssl crl -in "$crl" -nextupdate -noout 2>/dev/null | cut -d= -f2) if [ -n "$next" ]; then days=$(( ($(date -d "$next" +%s) - $(date +%s)) / 86400 )) status="OK" [ "$days" -lt 3 ] && status="AVVISO" [ "$days" -lt 1 ] && status="CRITICO" echo " $(basename $crl): $days giorni al prossimo aggiornamento [$status]" fi done # 3. OCSP Responder echo -e "\n[3] OCSP Responder:" ocsp_status=$(curl -s -o /dev/null -w "%{http_code}" http://ocsp.example.com/status) [ "$ocsp_status" = "200" ] && echo " Stato: OK" || echo " Stato: ERRORE ($ocsp_status)" # 4. Certificati in scadenza (30 giorni) echo -e "\n[4] Certificati in scadenza (<30 giorni):" count=$(find /etc/ssl/certs -name "*.pem" -exec openssl x509 -checkend 2592000 -noout -in {} \; 2>/dev/null | grep -c "will expire") echo " Numero: $count" # 5. Spazio disco echo -e "\n[5] Spazio disco:" df -h /etc/pki /var/log | tail -n +2 echo -e "\n=== Fine Health Check ==="
Verifiche dettagliate
1. Certificati CA
# Validità Root-CA openssl x509 -in /etc/pki/CA/root-ca.pem -enddate -noout # Risultato atteso: > 10 anni # Validità Intermediate-CA openssl x509 -in /etc/pki/CA/intermediate-ca.pem -enddate -noout # Risultato atteso: > 2 anni # Verifica catena certificati openssl verify -CAfile /etc/pki/CA/root-ca.pem /etc/pki/CA/intermediate-ca.pem # Risultato atteso: OK
Soglie:
| Tipo CA | Avviso | Critico |
| ——– | ——— | ———- |
| Root-CA | < 5 anni | < 2 anni |
| Intermediate-CA | < 1 anno | < 6 mesi |
2. Validità CRL
# Metadati CRL openssl crl -in /var/www/pki/crl.pem -text -noout | head -20 # Verifica Next Update openssl crl -in /var/www/pki/crl.pem -nextupdate -noout # Recupero CRL da CDP curl -s http://crl.example.com/crl.der | openssl crl -inform DER -text -noout
Soglie:
| Metrica | Avviso | Critico |
| ——– | ——— | ———- |
| Next Update | < 3 giorni | < 1 giorno |
| Dimensione CRL | > 10 MB | > 50 MB |
3. OCSP Responder
# Disponibilità OCSP curl -s -o /dev/null -w "HTTP: %{http_code}, Tempo: %{time_total}s\n" http://ocsp.example.com/status # Risposta OCSP per certificato di test openssl ocsp \ -issuer /etc/pki/CA/intermediate-ca.pem \ -cert /etc/ssl/certs/test.pem \ -url http://ocsp.example.com \ -resp_text # Risultato atteso: "Cert Status: good" (o "revoked" se revocato)
Soglie:
| Metrica | Avviso | Critico |
| ——– | ——— | ———- |
| Tempo risposta | > 500ms | > 2s |
| Stato HTTP | ≠ 200 | Timeout |
4. Certificati in scadenza
# Certificati server (30 giorni) find /etc/ssl/certs -name "*.pem" -exec sh -c ' if openssl x509 -checkend 2592000 -noout -in "$1" 2>/dev/null | grep -q "will expire"; then echo "IN SCADENZA: $1" fi ' _ {} \; # Certificati CA (1 anno) for ca in /etc/pki/CA/*.pem; do if openssl x509 -checkend 31536000 -noout -in "$ca" 2>/dev/null | grep -q "will expire"; then echo "AVVISO CA: $ca" fi done
# PowerShell: Certificati in scadenza Get-ChildItem Cert:\LocalMachine\My | Where-Object { $_.NotAfter -lt (Get-Date).AddDays(30) } | Format-Table Subject, NotAfter, Thumbprint -AutoSize
5. Risorse di sistema
# Spazio disco directory PKI df -h /etc/pki /var/log/pki /var/www/pki # Dimensione file log du -sh /var/log/pki/* # Processi ps aux | grep -E "(ocsp|openssl)"
Soglie:
| Risorsa | Avviso | Critico |
| ———– | ——— | ———- |
| Utilizzo disco | > 80% | > 95% |
| Dimensione log | > 1 GB | > 5 GB |
Automazione
Cron-Job
# /etc/cron.d/pki-health-check # Giornalmente alle 08:00 0 8 * * * root /usr/local/bin/pki-health-check.sh | mail -s "PKI Health Check $(date +%Y-%m-%d)" pki-team@example.com
Prometheus Exporter (Opzionale)
# prometheus-pki-exporter.yml - job_name: 'pki' static_configs: - targets: ['pki-server:9115'] metrics_path: /probe params: module: [certificate]
Template Dashboard
| Metrica | Stato | Valore | Soglia |
| ——– | ——– | —— | ———- |
| Validità Root-CA | OK | 15 anni | > 5 anni |
| Validità Intermediate-CA | AVVISO | 8 mesi | > 1 anno |
| CRL Next Update | OK | 5 giorni | > 3 giorni |
| Risposta OCSP | OK | 120ms | < 500ms |
| Certificati in scadenza | AVVISO | 3 | 0 |
| Disco /etc/pki | OK | 45% | < 80% |
Legenda:
- OK
- AVVISO
- CRITICO
Matrice di escalation
| Riscontro | Azione | Tempistica |
| ——– | ——– | ———— |
| CA < 6 mesi | Pianificare rinnovo CA | 1 settimana |
| CRL scaduta | Rinnovare CRL immediatamente | 1 ora |
| OCSP non raggiungibile | Riavviare responder | 30 min |
| > 10 certificati in scadenza | Sprint di rinnovo | 1 giorno |
| Disco > 95% | Ruotare/eliminare log | Immediato |
Runbook correlati
- Rinnovo certificato - Per certificati in scadenza
- Monitoraggio scadenze - Sorveglianza automatizzata
- Setup Alerting - Notifiche
« Revoca certificato | Scenari Operator »
Wolfgang van der Stille @ EMSR DATA d.o.o. - Post-Quantum Cryptography Professional
Zuletzt geändert: il 30/01/2026 alle 06:30